Τι είναι τα Συμπιεστικά Κατάγματα;
Τα συμπιεστικά κατάγματα είναι κατάγματα των σπονδύλων που οφείλονται σε συμπίεση του σπονδυλικού σώματος, συνήθως εξαιτίας οστεοπόρωσης, τραύματος ή μεταστατικής νόσου. Συχνότερα εμφανίζονται στη θωρακική και οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής στήλης και μπορεί να προκαλέσουν πόνο, παραμόρφωση της στάσης και λειτουργικό περιορισμό.
Διακρίνονται σε:
- Οστεοπορωτικά κατάγματα: Αυτόματα ή με ελάχιστο τραυματισμό σε άτομα με μειωμένη οστική πυκνότητα
- Τραυματικά κατάγματα: Από πτώση, τροχαία ή σπονδυλικό τραυματισμό με ισχυρή μηχανική καταπόνηση
- Παθολογικά κατάγματα: Από μετάσταση ή κακοήθεια που αποδυναμώνει το σπονδυλικό σώμα
Παθογένεια
- Στα οστεοπορωτικά κατάγματα, η ελάττωση της οστικής μάζας καθιστά τους σπονδύλους ευάλωτους σε κατάρρευση, συνήθως με σφηνοειδή παραμόρφωση (wedge fracture).
- Στα τραυματικά, η εφαρμογή αξονικής πίεσης ή κάμψης προκαλεί θραύση του σπονδυλικού σώματος, ενίοτε με επέκταση στο σπονδυλικό κανάλι.
- Στα παθολογικά, το οστικό παρέγχυμα έχει καταστραφεί από κακοήθεις διηθήσεις (π.χ. από πολλαπλούν μυέλωμα ή μεταστάσεις).
Παράγοντες Κινδύνου
- Ηλικία > 65 ετών
- Μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες (λόγω οστεοπόρωσης)
- Προηγούμενα κατάγματα σπονδύλων
- Μακροχρόνια χρήση κορτικοστεροειδών
- Οστεοπενία / Οστεοπόρωση
- Καρκινικές μεταστάσεις στη σπονδυλική στήλη
- Έντονη πτώση ή τροχαίο ατύχημα (σε τραυματικά κατάγματα)
Κλινική Εικόνα
- Ξαφνική έναρξη οσφυϊκού ή θωρακικού πόνου, ιδιαίτερα μετά από στροφή, άρση βάρους ή βήχα
- Πόνος που επιδεινώνεται στην όρθια θέση ή με δραστηριότητα
- Ελάττωση του ύψους του ασθενούς
- Κύφωση (παραμόρφωση της ράχης) σε πολλαπλά κατάγματα
- Νευρολογικά ελλείμματα (σε περίπτωση σπονδυλικής στένωσης ή οπίσθιας μετατόπισης)
- Συχνά απουσία ιστορικού σοβαρού τραυματισμού, ιδιαίτερα σε οστεοπορωτικά κατάγματα
Διάγνωση
- Κλινική Εκτίμηση
- Επισκόπηση στάσης σώματος
- Ψηλάφηση σημείων ευαισθησίας κατά μήκος της σπονδυλικής στήλης
- Έλεγχος για νευρολογικά σημεία
- Απεικονιστικός Έλεγχος
- Ακτινογραφία ΣΣ (πλάγια): Απεικονίζει την παραμόρφωση του σπονδυλικού σώματος
- Μαγνητική Τομογραφία (MRI): Χρήσιμη για εκτίμηση οξείας φάσης, παρουσίας οιδήματος, ρήξης φλοιού και αποκλεισμό μεταστατικής νόσου
- Αξονική Τομογραφία (CT): Χρήσιμη για χαρτογράφηση της κατασκευαστικής ακεραιότητας και του ενδεχόμενου κινδύνου αποσταθεροποίησης
- Οστική Πυκνομέτρηση (DEXA): Για επιβεβαίωση οστεοπόρωσης σε άτυπα ή αυτόματα κατάγματα
Θεραπεία
➤ Συντηρητική Αντιμετώπιση (για σταθερά, μη μετατοπισμένα κατάγματα)
- Αντιοστεοπορωτική αγωγή (διφωσφονικά, αναστολείς RANKL, βιταμίνη D, ασβέστιο)
- Αναλγητικά και ΜΣΑΦ
- Ανάπαυση σε οξεία φάση, αποφυγή κάμψης ή άρσης βάρους
- Κηδεμόνας κορμού (ορθοπαιδικός νάρθηκας) για υποστήριξη
- Φυσικοθεραπεία: Σταδιακή αποκατάσταση σταθερότητας, ενδυνάμωση ραχιαίων, βελτίωση ισορροπίας
➤ Επεμβατική / Χειρουργική Αντιμετώπιση
- Σπονδυλοπλαστική (vertebroplasty): Έγχυση οστικού τσιμέντου εντός του σπονδυλικού σώματος για σταθεροποίηση και άμεση ανακούφιση από τον πόνο
- Κυφοπλαστική (kyphoplasty): Ανόρθωση του σπονδύλου με ειδικό μπαλόνι πριν την έγχυση τσιμέντου – προτιμάται σε σφηνοειδή παραμόρφωση
- Σπονδυλοδεσία: Σε ασθενείς με αστάθεια, έντονη παραμόρφωση ή νευρολογικές επιπλοκές
Αποκατάσταση
- Προοδευτική επανένταξη σε δραστηριότητες με επίβλεψη φυσικοθεραπευτή
- Επανεκπαίδευση στάσης και βάδισης
- Διατροφική ενίσχυση με βιταμίνη D, ασβέστιο και επαρκή πρωτεϊνική πρόσληψη
- Πρόληψη πτώσεων με εργονομικές προσαρμογές στον χώρο και υποστήριξη ισορροπίας
Πρόγνωση
- Οι περισσότερες περιπτώσεις οστεοπορωτικών καταγμάτων ανταποκρίνονται καλά σε συντηρητική θεραπεία
- Η πρόληψη δευτερογενών καταγμάτων με ενίσχυση της οστικής πυκνότητας είναι καθοριστική
- Οι επεμβατικές τεχνικές όπως η κυφοπλαστική προσφέρουν ταχεία ανακούφιση από τον πόνο και αποκατάσταση της λειτουργικότητας
📆 Για αξιολόγηση συμπιεστικού κατάγματος ή πρόγραμμα πρόληψης οστεοπορωτικών καταγμάτων, προγραμματίστε ραντεβού
