Τι είναι η Σπονδυλίτιδα και η Σπονδυλοαρθρίτιδα;
Ο όρος Σπονδυλίτιδα περιγράφει τη φλεγμονή των σπονδύλων ή της παρακείμενης περιοχής, ενώ η Σπονδυλοαρθρίτιδα αφορά ένα σύνολο φλεγμονωδών ρευματικών νοσημάτων που προσβάλλουν πρωτίστως την σπονδυλική στήλη και τις ιερολαγόνιες αρθρώσεις, με δυνατότητα προσβολής και των περιφερικών αρθρώσεων ή τενόντων.
Πιο γνωστή μορφή είναι η Αγκυλοποιητική Σπονδυλαρθρίτιδα (ΑΣ), αλλά περιλαμβάνονται και άλλες οντότητες όπως:
• Ψωριασική Σπονδυλοαρθρίτιδα
• Αντιδραστική Αρθρίτιδα
• Σπονδυλοαρθρίτιδα που σχετίζεται με φλεγμονώδη νόσο του εντέρου (Crohn/ελκώδης κολίτιδα)
• Μη-ακτινολογική αξονική σπονδυλοαρθρίτιδα
Παθογένεια
Οι σπονδυλοαρθρίτιδες ανήκουν στις σεροαρνητικές φλεγμονώδεις αρθρίτιδες, με χαρακτηριστικά:
- Χρόνια φλεγμονή σε σημεία ενθέσεων (ενθεσίτιδα), ιδιαίτερα σε σπονδυλική στήλη, ιερολαγόνιες αρθρώσεις, πλευροσπονδυλικές ενώσεις
- Συσχέτιση με το γονίδιο HLA-B27
- Προοδευτική ίνωση και οστική νεοπαραγωγή, που οδηγεί σε αγκύλωση των σπονδύλων (κυρίως στην ΑΣ)
Η Σπονδυλίτιδα μπορεί επίσης να έχει λοiμώδη αιτιολογία (π.χ. σπονδυλοδισκίτιδα από βακτήρια, φυματίωση ή μυκητιάσεις), σε περιπτώσεις με ανοσοκαταστολή ή χειρουργικές επεμβάσεις.
Παράγοντες Κινδύνου
- Φύλο: Άνδρες (ιδιαίτερα στην ΑΣ)
- Ηλικία: Έναρξη συνήθως < 40 ετών
- Κληρονομικότητα – παρουσία HLA-B27
- Ιστορικό ψωρίασης, παθήσεων στο έντερο ή ουρηθρίτιδας
- Χρόνια λοίμωξη ή χειρουργική επέμβαση στη σπονδυλική στήλη (σε λοιμώδη σπονδυλίτιδα)
- Ανοσοκατασταλτική αγωγή
Κλινική Εικόνα
- Χρόνιος άλγος στην οσφυϊκή ή ραχιαία μοίρα, με πρωινή δυσκαμψία > 30 λεπτών, που βελτιώνεται με την κίνηση
- Νυχτερινός πόνος
- Περιορισμός κινητικότητας σπονδυλικής στήλης (δοκιμές Schober, θωρακική έκπτυξη)
- Ιερολαγονίτιδα – πόνος στους γλουτούς
- Ενθεσίτιδα (π.χ. πτέρνα, επιγονατιδικό τένοντα)
- Περιφερική αρθρίτιδα ή δακτυλίτιδα (ιδίως σε ψωριασική μορφή)
- Συστηματικά: κόπωση, απώλεια βάρους
- Επιπλοκές: αγκύλωση, κύφωση, οστεοπόρωση, σπανιότερα καρδιοπνευμονικές εκδηλώσεις
Διάγνωση
- Κλινική Εκτίμηση
- Αναλυτικό ιστορικό και έλεγχος της κατανομής και διάρκειας του πόνου
- Εκτίμηση της κινητικότητας της σπονδυλικής στήλης
- Έλεγχος περιφερικών αρθρώσεων και σημείων ενθεσίτιδας
- Απεικονιστικός Έλεγχος
- Ακτινογραφία ιερολαγονίων αρθρώσεων: διήθηση, σκλήρυνση, αγκύλωση (σε προχωρημένα στάδια)
- MRI ΣΣ/ιερολαγονίων: ανίχνευση πρώιμης φλεγμονής (οίδημα μυελού, ενθεσίτιδα)
- CT ή σπινθηρογράφημα σε δύσκολα περιστατικά
- Εργαστηριακές Εξετάσεις
- Δείκτες φλεγμονής: CRP, ΤΚΕ
- Έλεγχος HLA-B27
- Αποκλεισμός ρευματοειδούς αρθρίτιδας (αρνητικά RF, anti-CCP)
- Καλλιέργειες / PCR σε υποψία λοιμώδους αιτιολογίας
Θεραπεία
➤ Συντηρητική / Φαρμακευτική Αντιμετώπιση
- Μη Στεροειδή Αντιφλεγμονώδη (ΜΣΑΦ) – πρώτη γραμμή
- Αναστολείς TNF-α ή IL-17 (σε ανθεκτικά περιστατικά)
- Φυσικοθεραπεία: Διατήρηση ευκαμψίας και ενίσχυση ραχιαίων μυών
- Εκπαίδευση σωστής στάσης και εργονομίας
- Αντιβιοτικά (σε λοιμώδη σπονδυλίτιδα – βάσει καλλιεργειών)
➤ Χειρουργική Αντιμετώπιση
- Εφαρμόζεται σε σοβαρή παραμόρφωση, αστάθεια ή νευρολογικά ελλείμματα
• Περιλαμβάνει σπονδυλοδεσία, αποσυμπίεση, αποκατάσταση οβελιαίας ευθυγράμμισης
Αποκατάσταση
- Μακροχρόνιο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας με στόχο την πρόληψη αγκύλωσης
- Τακτική ορθοπαιδική και ρευματολογική παρακολούθηση
- Έλεγχος οστικής πυκνότητας – πρόληψη καταγμάτων
- Αποφυγή καθιστικής ζωής και προσαρμογή δραστηριοτήτων
Πρόγνωση
- Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή φαρμακευτική αγωγή επιβραδύνουν την εξέλιξη
- Οι βιολογικοί παράγοντες έχουν αλλάξει την πορεία της νόσου, με σημαντική βελτίωση λειτουργικότητας
- Σε λοiμώδη σπονδυλίτιδα, η πρώιμη αντιμετώπιση οδηγεί σε πλήρη ίαση
- Η μακροχρόνια παρακολούθηση είναι απαραίτητη λόγω κινδύνου υποτροπών ή επιπλοκών
📆 Εάν αντιμετωπίζετε χρόνιο πόνο στη μέση ή έχετε διαγνωστεί με φλεγμονώδη νόσο, προγραμματίστε ραντεβού
