Τι είναι η Ρήξη Πρόσθιου Χιαστού;

Η ρήξη του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου (Anterior Cruciate Ligament – ACL) αποτελεί έναν από τους συχνότερους και σοβαρότερους τραυματισμούς του γόνατος, με σημαντικές λειτουργικές και μηχανικές επιπτώσεις στην άρθρωση. Ο πρόσθιος χιαστός είναι ένας από τους κύριους σταθεροποιητικούς συνδέσμους του γόνατος και ελέγχει την πρόσθια μετατόπιση της κνήμης σε σχέση με το μηριαίο οστό καθώς και τη στροφική σταθερότητα.

 

Παθογένεια

Η ρήξη του πρόσθιου χιαστού προκαλείται συχνότερα:

• με στροφικό μηχανισμό κάκωσης (π.χ. απότομη αλλαγή κατεύθυνσης, επιβράδυνση ή στροφή με το πόδι σε έδραση),
• κατά την προσγείωση από άλμα με το γόνατο σε βλαισότητα,
• ή από άμεση πρόσκρουση/τραυματισμό στο γόνατο, συνήθως στην έξω επιφάνεια.

 

Παράγοντες Κινδύνου

• Συμμετοχή σε αθλήματα υψηλής έντασης (π.χ. ποδόσφαιρο, μπάσκετ, σκι)
• Προηγούμενος τραυματισμός ή αστάθεια γόνατος
• Ελαττωματική μηχανική κίνησης κατά την άσκηση

 

Κλινική Εικόνα

• Ξαφνικός ήχος «κρακ» τη στιγμή του τραυματισμού
• Άμεσος πόνος και οίδημα (εντός 2–6 ωρών λόγω αιμάρθρου)
• Αίσθημα αστάθειας ή υποχώρησης του γόνατος (“giving way”)
• Δυσχέρεια στη βάδιση ή συνέχιση της δραστηριότητας
• Μειωμένο εύρος κίνησης (λόγω πόνου και οιδήματος)

 

Διάγνωση

1. Κλινική Εξέταση

• Δοκιμασία Lachman: πιο αξιόπιστη δοκιμή για ρήξη ACL
• Δοκιμασία πρόσθιου συρταροειδούς
• Pivot shift test (σε καταστολή)

2. Απεικονιστικός Έλεγχος

• Μαγνητική Τομογραφία (MRI): Gold Standard – επιβεβαιώνει τη ρήξη του ACL και τυχόν συνοδές βλάβες (μηνίσκοι, χόνδρος)
• Ακτινογραφία γόνατος: χρήσιμη για αποκλεισμό οστικών βλαβών ή αποσπαστικών καταγμάτων

 

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση της ρήξης ACL εξαρτάται από την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας, τη σοβαρότητα της αστάθειας και τις συνοδές βλάβες. Διακρίνεται σε συντηρητική και χειρουργική:

➤ Συντηρητική Αγωγή

Ενδείκνυται κυρίως σε:

• ασθενείς χαμηλής δραστηριότητας,
• ή άτομα με αντένδειξη για χειρουργείο.

Περιλαμβάνει:

• Φυσικοθεραπεία: ενδυνάμωση τετρακεφάλου – οπίσθιων μηριαίων, ιδιοδεκτικότητα
• Μυϊκή επανεκπαίδευση & προγράμματα σταθεροποίησης
• Χρήση λειτουργικών ναρθήκων σε δραστηριότητες
• Αναλγητική και αντιφλεγμονώδης αγωγή

Συντηρητική αντιμετώπιση δεν αποκαθιστά τη μηχανική σταθερότητα και ενέχει κίνδυνο επαναλαμβανόμενης αστάθειας και δευτερογενών βλαβών (μηνίσκοι, χόνδρος).

➤ Χειρουργική Θεραπεία – Ανακατασκευή Πρόσθιου Χιαστού

Η χειρουργική αποκατάσταση είναι η θεραπεία εκλογής σε:

• αθλητές ή σωματικά ενεργά άτομα,
• νέους ασθενείς,
• επί αποτυχίας συντηρητικής αγωγής,
• ή παρουσία συνοδών ενδαρθρικών βλαβών.

 

Τεχνική Επέμβασης

Πραγματοποιείται με αρθροσκοπική τεχνική υπό περιοχική ή γενική αναισθησία. Περιλαμβάνει:

1. Αφαίρεση των ινών του ραγέντος συνδέσμου
2. Δημιουργία τούνελ στο μηριαίο και την κνήμη
3. Τοποθέτηση νέου μοσχεύματος (graft) και καθήλωσή του

 

Είδη Μοσχευμάτων

1. Αυτομόσχευμα επιγονατιδικού τένοντα (BPTB)
   • Πολύ ισχυρό –επιλογή σε αθλητές
     – Πιθανότητα πρόσθιου πόνου ή οστεοχόνδρινων αλλοιώσεων
2. Αυτομόσχευμα από οπίσθιους μηριαίους τένοντες (Hamstrings)
   • Λιγότερος μετεγχειρητικός πόνος
     – Ελαφρώς μεγαλύτερη επιμήκυνση μοσχεύματος
3. Αλλομόσχευμα (donor graft)
   • Σε ειδικές περιπτώσεις (πολλαπλές ρήξεις, επανεπεμβάσεις)
     – Μεγαλύτερος κίνδυνος επαναρρήξης – βραδύτερη ενσωμάτωση

 

Μετεγχειρητική Αποκατάσταση

Η αποκατάσταση είναι μακροχρόνια και σταδιακή. Περιλαμβάνει:

Φάση	Χρονικό Διάστημα	Κύριες Παρεμβάσεις
1. Οξεία φάση	0–2 εβδομάδες	Έλεγχος οιδήματος, αναλγησία, παγοθεραπεία, παθητική κινητοποίηση
2. Πρώιμη φάση κινητοποίησης	2–6 εβδομάδες	Ενεργητική κινητοποίηση, σταδιακή φόρτιση, βάδιση με πατερίτσες
3. Ενδυνάμωση	6–12 εβδομάδες	Μυϊκή ενδυνάμωση, ιδιοδεκτικότητα, ασκήσεις κλειστής κινητικής αλυσίδας
4. Προαγωνιστική φάση	3–6 μήνες	Πλειομετρικές ασκήσεις, αποκατάσταση λειτουργικότητας
5. Επιστροφή σε αθλητισμό	6–9+ μήνες	Εξειδικευμένα τεστ σταθερότητας, προσομοίωση αθλητικών κινήσεων

Η επιστροφή σε πλήρη αθλητική δραστηριότητα δεν πρέπει να γίνεται νωρίτερα από 9 μήνες, με εξατομικευμένο λειτουργικό έλεγχο.

Πρόγνωση

Με την κατάλληλη χειρουργική τεχνική και απόλυτη συμμόρφωση στη φυσικοθεραπεία και το πρόγραμμα αποκατάστασης:

• ✅ 85–95% των ασθενών επανέρχονται σε φυσιολογικό επίπεδο δραστηριότητας

 

📆 Για αξιολόγηση, διάγνωση και εξατομικευμένο πλάνο θεραπείας, προγραμματίστε ραντεβού.